• Çocuğun bilişsel gelişimi için iyot tüketimine özen gösterilmelidir. İyot tüketimi IQ seviyesini 13.5 puan etkilemektedir. En iyi iyot kaynağı iyotlu tuzdur. Yemeklere pişmeye yakın tuz eklenirse günlük yeterli iyot sağlanır.
• Oluşabilecek kansızlık büyümeyi etkiler, dikkat ve algılamayı azaltır. Hastalık oluşma riskini arttırır. Demirden zengin gıdalar çocukların beslenmesinde muhakkak olmalıdır. Bunlar; et, tavuk, balık, yumurta, kurubaklagiller, pekmez, tahin, kuru meyveler, koyu yeşil yapraklı sebzelerdir. Bu besinleri C vitamininden zengin turunçgiller, domates, biber ve sebzelerle beraber tüketirsek daha iyi emilim sağlanır.
• Yemek zamanlarını aynı saatlerde olmasına özen gösterilmelidir.
• Çocukların yemek tabaklarının ayrı olmasına özen gösterilmelidir. Bu hem çocuğun özgüvenini sağlar hem de ne kadar yediğini kontrol edebilmede aileye yardımcı olur.
• Yemeğin görünümü kokusu ve sunumu çocuk için seçici bir özelliktir. Hiç sevmediği gıdaları bazen sevdiklerinin arasına karıştırıp güzel bir sunumla yedirebilirsiniz.
• Zorlamadan sakin ve rahat bir ortamda yemek yemelerine ayrı bir özen gösterilmelidir. Çocuk oluşabilecek sıkıntılardan daha çok etkilenir ve iştahta azalma ile sonuçlanabilir.
• Çocukların aktivitesini arttırmak amacı ile haftalık düzenli egzersizler yapmaya yönlendirilmeleri gerekir. Çağın hastalığı obezitenin çocukluk çağında başladığı ve bu dönemde yağ hücrelerinin oluştuğu unutulmamalıdır. Düzenli spor yapmaya alışmış çocukların obez olma riski daha düşüktür. Metabolizmalarını hızlandırır ve psikolojik açıdan çocuklara daha iyi gelir.
• Çocukların sıvı alımını da takip etmek gerekir. Özellikle hazır meyve sularının çok tüketildiği şu dönemde çocuklarınızı taze sıkılmış meyve suyuna, süte, ayrana ve en başta suya alıştırmak en sağlıklısıdır. Yemek masasında asitli içecekleri gören çocuk ileriki dönemde bunu kendisine alışkanlık haline getirir. Unutmayın sizin beslenme tarzınız ileriki dönemde çocuğunuzun beslenme tarzına muhakkak yansır.
• Son olarak çocuğunuza olan sevginizi şekerleme, tatlı ve çikolatalarla göstermek yerine onlara vakit ayırarak, onlarla spor yaparak, alışverişe giderek, yürüyüş yaparak, bowling vb. zevkli oyunlar oynayarak yapınız. Elbette ki çocuklar çikolata, tatlı ve fast food tüketebilirler fakat önemli olan bunları ara sıra alışkanlık haline dönüştürmeden ödül olarak vermektir.

• Ataşehir Memorial Tıp Merkezi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Dyt. Şefika Aydın, “Okul çağındaki çocuklarda sağlıklı beslenme” hakkında bilgi verdi.
• Beslenme insanın yaşına, cinsiyetine ve özel durumlarına göre ihtiyacı olan besin öğelerini vücuduna almasıdır. Sağlığın korunmasında ve iyileştirilmesinde beslenme çok önemli bir rol oynamaktadır. Süt çocuğu olarak kabul edilen, yaşamın ilk yılında beslenme; büyümenin başlıca belirleyicisi iken, oyun çocuğu ve okul çocuğu dönemlerindeki beslenme; sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması ve erişkin yaşta etkileri ortaya çıkacak olan bazı sağlık sorunlarının önlenmesi açısından önem kazanmaktadır.
• İnsanların beslenme alışkanlıkları çocukluk çağında başlamaktadır ve yerleşen bu alışkanlıkların ileriki dönemlerde değiştirilmesi daha zordur. Örneğin küçük yaşta meyve yeme alışkanlığı kazanmamış, sadece meyve suyu tüketmiş bir çocuk daha ileriki dönemlerde meyve yemeyi reddedecektir. Aynı şekilde çocukluktan itibaren düzensiz yemek yiyen, yemek saatleri belli olmayan bir insanın da ileriki dönemlerde üç öğün düzenli ve sağlıklı yemek yemesi beklenemez. Küçükken süt içme alışkanlığı kazanmamış bireylerin daha ileriki yaşlarda süt içmesi çok zordur. Bu sebeplerle başta şunu belirtmek gerekir: Ağaç Yaşken Eğilir! Ailelerin çocuklarına verebilecekleri en güzel en değerli hediye; onlara doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmalarıdır!
• Neden okul çağı? Bu dönem; başta fiziksel büyüme ve gelişmenin arttığı, kemik oluşumunun hızlandığı, yaşam boyu sürecek davranışların kazanıldığı, beslenmeye bağlı ortaya çıkabilecek bazı kronik hastalıkların temelinin atıldığı ve besin öğelerine gereksinimin yükseldiği dönemdir.
• Okul çocuğunu etkileyen faktörler

Aile

Öğretmen

Okul

Reklâmlar

Arkadaşlar

Okul Kantinleri

Oluşabilecek olumsuz durumlar:

Şişmanlık

Zayıflık

Demir eksikliğine bağlı anemi

Raşitizm

İyot yetersizliği

Diş çürükleri

• Okulda beslenmeye dikkat! Çoğu zaman ebeveynler çocuklarını okula gönderdikleri zaman beslenme konusunda daha rahatladıklarını düşünürler. Oysaki okula başlayan çocuğun dersleri kadar beslenmesi de ailenin denetimi altında olmalıdır. Öğün atlayıp atlamadığı, çıkan yemeklerden ne seçtiği, kantin tüketiminin olup olmadığı, arkadaşlarından etkilenip etkilenmediği, su içip içmediği gibi beslenme ile ilgili tüm ayrıntıların konuşulması gerekmektedir. Eğer çocuk okuldan gelince aile evde olamıyorsa evdeki besin tüketimi bile okul çağı beslenmesinde önemlidir. Okulların yemekhane ve kantinlerinde sunulan yemek alternatiflerinin genellikle yağ içeriği yüksektir. Yapılan bir araştırmada çocukların günlük beslenmesinin %37’sini okuldan karşıladıklarını bunun bile çocuklardaki obezite riskini arttırdığı göstermiştir. 
• Altın öğün KAHVALTI atlanmamalı! Kahvaltı uzun süren açlık sonrasında alınan ilk öğündür ve tüm günü etkileyen altın değerinde bir ana öğündür. Güne zinde bir şekilde başlamak ve gün içersinde içinde bulunduğumuz faaliyetlerde; anlama, algılama, anımsama ve verimli bir şekilde çalışmak için kahvaltının önemi çok büyüktür. Yapılan birçok çalışmada kahvaltı öğününün en çok atlanan öğün olduğu görülmüştür. Sebep olarak sabah açlık hissetmeme, zaman darlığı ve kilo verme kaygısı gibi durumlar öne sürülmektedirler. 
• Özellikle erken saatlerde okula giden öğrenciler incelendiğinde güne kahvaltı ile başlamayanların okul başarılarında azalma olduğu görülmüştür. Aynı zamanda çocuklarda da görülebilecek bazı hastalıkların kontrolünü sağlamada da kahvaltının önemi oldukça fazladır. Glisemik yükün azalması, insülin direncinin oluşmaması ve kalp hastalığının oluşmaması için her gün mutlaka düzenli olarak kahvaltı yapmak gerekmektedir.

Kahvaltıda olmazsa olmazlar:

Süt, peynir, yumurta çocukların büyüme ve gelişmesinde en iyi kalite proteinleri içeren besinlerdir. Aynı zamanda içeriğindeki kalsiyum ile çocukların boy gelişimini sağlar.

Yağlı tohumlardan ceviz kahvaltılarda olması gereken içeriğindeki yağ asitleri ile beyin gelişimine yardımcı bir besindir. Çocukların kahvaltılarında 2- 3 tam ceviz koymayı alışkanlık haline getirmek gerekir. Başlıca badem, fındık, ceviz olmak üzere yağlı tohumlar çocukların ara öğünlerinde kolaylıkla tüketilebilecek gıdalardır.

Pekmez, bal, fındık ezmesi veya reçel de çocukların günlük enerjilerine katkıda bulunabilecek karbonhidratlı besinlerdir. Anemi oluşumunu önlerler, konsantrasyonu arttırırlar.

Sabah kahvaltısında içecek olarak yapılması gereken 2 sağlıklı tercih vardır. Bunlar taze sıkılmış meyve suları ve süt. Çocuklarınıza kahvaltıda çay içme alışkanlığı kazandırmayın.

Çiğ sebzelerden domates, salatalık, maydanoz, biber gibi yeşillikler ile dilimlenmiş taze meyveler muhakkak kahvaltıda mevsimine uygun olarak bulundurulmalıdır. Vitamin ve minerallerin en önemli kaynakları sebze ve meyvelerdir.

Kahvaltı öğününde her çocuğun 2- 3 dilim ekmek tüketmesi gerekir. Tahıllı ekmekler, cevizli, zeytinli ekmekler de çocukların büyümesine katkı sağlayan lif içeriğine sahip olup sağlıklı seçimler olarak tercih edilebilir.

Bazen daha pratik ve aperatif olması açısından aynı zamanda çeşitlilik de sağlayarak çocuklara kahvaltılık gevrekler de verilebilir. Yanında taze sıkılmış meyve suyu veya taze dilimlenmiş meyve ya da ceviz fındık koyulursa kahvaltı daha yeterli hale gelir.

Sıkılmamaları ve çeşitlilik açısından çocuklara bazen kahvaltıda peynirli veya sebzeli gözleme, börek veya simit de verilebilir.

Ne olursa olsun önemli olan kahvaltılarını yaparak güne başlamalarıdır. Okulda veriliyorsa bile öncelikle evde bu alışkanlığın oturtulması sağlanmalıdır. Çünkü okul kahvaltıları bazen protein açısından yetersiz, karbonhidratça daha zengin olabilmektedir. Daha çok çikolata, poğaça, açma, börek, simit, bal, tereyağ ağırlıklı alternatiflerdir. Bu da çocukların daha yağlı beslenmesine ve kilo almalarına sebep olmaktadır. Ayrıca genelde bu tip kahvaltı yapan çocuklar büyüme gelişme için yeterli proteini alamazlar. Bu konuda ailelerin bilinçli davranması gerekmektedir. Gerekirse okul menülerinin doğru planlanması konusundan okul ile görüşmeleri gerekir.

• Çocuğunuzun okulda ne yediğini onu sıkmadan öğrenmeye çalışın! Çoğu okulun aylık menüsü önceden planlanır. Aileler bu menülerde bulunan yemekleri ve içeriklerini çocuklarına anlatarak daha doğru tercihler yapmalarına yardımcı olmalıdırlar. Çoğu zaman öğle yemeklerinde çocuklar sebze yemeklerini ve salatayı tüketmek yerine pilav, makarna ve börek gibi karbonhidratlı gıdaları daha çok tercih ederler. Bu noktada aileye düşen görev; çocuklarına sebze yemeklerinin ve salatanın da yenmesi gerektiğini, pilav makarnanın karın doyuncaya kadar çok miktarda yenmemesi gerektiğini anlatmaktır.
• Ara öğünler de olmazsa olmazlar: Çocuğunuzun beslenme çantasına okulda verilmiyorsa kahvaltıdan öğle yemeğine kadar ve öğleden akşam yemeğine kadar ara öğün koyma alışkanlığı kazandırın. Yapılan çalışmalar ara öğün yapmayan çocukların atıştırmaları daha çok tükettiğini ana öğünleri de kimi zaman atladığını göstermiştir. Özellikle öğleden sonra eve erken gelen çocuklarda genellikle sık atıştırmalar yapar. Doğru ara öğün yapan çocuk ana öğününü atlamaz ve düzenli yer. Yapılabilecek en güzel tercihler; taze veya kuru meyveler, fındık, ceviz, badem, 1 kutu süt veya ayran, 1 dilim evde yapılmış kek veya kurabiye olabilir. Akşamdan sonra 1-2 porsiyon meyve veya sütlü tatlılar veya süt ihmal edilmemelidir.
• Akşam yemeğinde neler olmalı? Her güne farklı alternatifler koymakta yarar vardır. Et yemekleri (ızgara, fırında pişmiş veya sulu yemek şeklinde), kuru baklagil yemekleri, kıymalı veya tavuklu sebze yemekleri ana yemek olarak tercih edilebilir. Bu yemeklerden herhangi birinin yanına çorba veya zeytinyağlılar da eklenebilir. Akşam öğünlerinde çok yemek çeşidi olmasındansa her güne farklı çeşit koymakta yarar vardır. Önemli olan akşam öğününde et grubunu, sebze grubunu, süt yoğurt grubunu ve tahıl grubunu bulundurmaktır. Pilav makarna çocukların çoğu zaman öğle öğünlerinde bulunduğu için daha az sıklıkta pişirilebilir. Salatalara vitaminlerin emilimi için 1 tatlı kaşığı zeytinyağı koyulmalıdır. Haftada en az 2 -3 gün balık tüketimine özen gösterilmelidir.

• Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Cem Fıçıcıoğlu, ramazanda uzun süren açlık saatlerinin anne adayını olumsuz etkileyebileceğini belirterek “Oruç tutan gebeler öncelikle kan şekerinde düşmeye bağlı halsizlik, sinirlilik, baş dönmesi ve baş ağrısı gibi sorunlarla karşılaşabilirler” diyor.
• Dr. Fıçıcıoğlu, hamilelikte oruç tutulması ile ilgili şunları söylüyor: “Oruç, annenin kendi sağlığı ve taşıdığı bebeğin sağlıklı gelişimi açısında çeşitli riskler taşır. Oruç tutmayı planlayan hamilelerin, bu riskleri göz önünde bulundurarak karar vermelerini tavsiye ediyoruz. Yaz aylarında oruç tutuluyorsa sıvı kaybını azaltmak için dışarı mümkünse çıkılmaması önerilir. Anne adayı sahura mutlaka kalkmalı ve dengeli bir şekilde gıdalarını almalıdır. Ancak oruç tutmak isteyen hamile kadınların, hamileliğin sonunda kaza orucu şeklinde tutmaları hem kendileri hem de bebek açısından çok daha olumlu olacaktır.”
• Tansiyon hastası gebeler risk taşır… Hamileliğine rağmen oruç tutmak isteyenlerin mutlaka doktoruna danışması gerektiğini ve risk taşıyıp taşımadığını öğrenmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Fıçıcıoğlu, eğer bir sorun yoksa yapılması gerekenleri şöyle anlatıyor: “Dengeli beslenme prensipleri oruç tutan anne adayları için de geçerlidir. Bu dönemde beslenme mönüsü, anne ve bebeğin ihtiyaçlarını en iyi miktarda karşılayacak şekilde düzenlenmelidir. Ancak oruç tutulduğunda düşmüş kan şekerine bir tepki olarak oluşan yağ hücresi yıkımı ve buna bağlı kanda biriken keton adlı maddelerin bebeğe geçtiğinde onun beyinsel gelişimini nasıl etkileyeceği de tam olarak belli değildir. Bu nedenle hamileliğin ilk ve son üç aylarında oruç tutulmamasını tavsiye ediyoruz. Hamileliğinde şeker hastalığı ortaya çıkmış veya tansiyon problemi olan gebelerin de oruç tutmaları sakıncalıdır. Oruç tutan hamilelere sık sık ve bol su içmeleri önerilir. Ramazanda oruç tutan hamilelerin düzenli sıvı da alamamaları tansiyonda düşmeye ve bayılmaya neden olabilir. Özellikle yaz ayları başta olmak üzere herhangi bir zamanda oruç tutulması vücudun enerjiden yoksun kalması yanında sıvıdan da yoksun kalmasıyla anne adayında halsizlik, bayılma hissi gibi durumlara neden olacak, haftalık alınması gerekli kilo miktarı alınamayabilecek ve idrar yolu enfeksiyon riskini artacaktır.”

• Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Filiz Bakar, yenidoğan bebeklere çok fazla dokunmanın ve öpmenin enfeksiyon riski taşıdığını vurguluyor.
• Dr. Bakar, yenidoğan bebeklerin cilt enfeksiyonları açısından risk altında olduğunu vurguluyor: “Bebekler doğduklarında vernix kazeoza denen ciltlerinde koruyucu bir tabaka ile doğarlar.  Bu koruyucu tabaka bebekleri hem ısı kaybından hem de enfeksiyonlardan korur, ayrıca cildini nemlendirir. Bu nedenle bebekleri hemen yıkamayız, doğumdan 3-4 gün sonra yıkanmasını istiyoruz.”
• Hastaneden eve götürüldükten sonra bebekle çok fazla temasa geçilmemesini söyleyen Dr. Bakar, “Yenidoğan bebek her türlü enfeksiyona açıktır. Bu nedenle bebeğe çok dokunulmasını, öpülmesini istemiyoruz. Enfeksiyonlu bir kişiden bebeğe enfeksiyon bulaşması kaçınılmazdır. Anne baba dışındaki kişilerin bebeği biraz uzaktan sevmelerini istiyoruz. Bebekle fazla temas edilmemesini istiyoruz. Ayrıca bebeğin bulunduğu evde başka odada bile sigara içilmemeli” diyor.
• Her gün yıkamak iyi gelir! Bebeğin ne çok sıcak ne de çok soğuğa maruz kalmaması gerektiğinin altını çizen Doç. Dr. Filiz Bakar, bebek giyimi ile ilgili şunları söylüyor: “Bebekleri aşırı koruma eğilimi çok yaygın. Bebekler refleks olarak da sık hapşırırlar, bu durum aileyi üşütmüş olabileceği konusunda tedirgin eder ve bebek kat kat giydirilir. Aşırı giydirilme de bebeği huzursuz eder, terler, isilik oluşumunu kolaylaştırır. Oysa çok sıcaklarda tek kat giysi yeterli olabilir. Oda sıcaklığı bebek giyinik iken 22-23 derce civarında olmalıdır. Oda çok sıcak ise klima kullanılabilir, ancak bebek direk klima havasına maruz kalmamalıdır.”
• Bebeğin sıcak havalarda her gün yıkanmasını önerdiklerini de belirten Dr. Bakar, “Bebeğin cildi zarar görmesin diye her gün sabun ve şampuan kullanmak yerine bir gün sadece suyla, diğer gün sabunla yıkanabilir. Alt temizliğini de dikkatli yapmak gerekiyor. Bebeklerin altını temizlerken ıslak mendilleri birtakım allerjen maddeler içerdiği için önermiyoruz. Ilık suya batırılmış pamuk ile temizlenmesini tercih ediyoruz, kız bebeklerde ise özellikle temizliğin arkadan öne doğru yapılmasını öneriyoruz” diyor. 
• Öneriler: Alt temizliği ıslak mendil yerine ıslatılmış pamukla yapılmalı. Bebek odasının ısısı 22-23 derce civarında olmalı. Evde sigara içilmemeli. Enfeksiyon riski açısından bebekler çok sık öpülmemeli. Bebeğin çamaşırları sabun tozu ile yıkanmalı. Bebeğin rahatlaması açısından sıcak havalarda her gün yıkamalı ancak her gün şampuan ve sabun kullanılmamalıdır. Onun yerine bir gün sadece su, bir gün de şampuan kullanılmalıdır. Bebekler güneş ışınlarının dik geldiği öğlen saati dışındaki zamanlarda 15 dakikalık sürelerle cam arkasından gelen güneşe değil, direkt güneşe çıkarılmalı.

Memorial Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Remzi Aydın, “Hamilelik Döneminde Güneşin Yararlı ve Zararlı Etkileri” hakkında bilgi verdi.

Akciğerde iltihaplanma olarak görülen zatürre, yaz aylarında da kendini gösteriyor. Bu tür durumlarda en kısa zamanda uzmana danışılmasının önemine dikkat çeken Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Pediatri Anabilim Dalı Çocuk Allerjisi Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Reha Cengizlier, geciken müdahalenin hastalığın seyrini de olumsuz yönde etkileyeceğini belirtiyor.

Memorial Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Ayfer Aydın, (UV) güneş ışınlarının insan cildinin erken yaşlanmasına neden olduğunu belirterek özellikle yazın güneşten korunma önerilerini sıraladı.

• Uzun saatler güneş altında kalmayın. Güneş ışınlarında zararlı etkilere neden olan Ultraviyole (UV) ışınları, deri yaşlanmasının yanında deri kanserinin ve deride “hiperpigmentasyon” denilen düzensiz lekelerin oluşmasına da yol açıyor. Daha çok güneşe maruz kalan yüz, göğüs ve kollarda, kırışıklıklar, çiller, güneş lekeleri olarak bilinen yıldız şeklinde kahverengi lekeler, bacak ve kollarda ufak beyaz lekeler oluşuyor. Güneş ışınlarına maruz kalındıkça lekelerin renklerinde koyulaşma daha belirgin olarak ortaya çıkıyor. Bu lekeleri tetikleyen etkenler atasında güneş ışınlarının yanı sıra solaryum da yer alıyor. Bu kahverengi lekeleri kişinin hormonal dengesi, genetik özellikleri, yeme içme düzeni ve ilaçlar da etkiliyor. Deride ise solukluk, kuruluk, tahriş ve esneklik kaybı, deri esnekliğinde artma, gevşeklik, kılcal damarlarda çatlama gibi değişiklikler meydana geliyor. Ultraviyole radyasyon, deri yaşlanmasının yanında deri kanserleri ve deride hiperpigmentasyon denilen düzensiz lekelerin oluşmasına sebep olur.
• Deri kanseri gerçeğini unutmayın. Yapılan deneylerde, güneşten tam olarak korunan çocuklarda deri kanserinin yüzde 98 oranında azaldığı görülüyor. Güneşlenmenin son 50 yılda artması, deri kanserlerinin görülme sıklığını da artırıyor. Özellikle ışık gören bölgelerde sert, kızarık, üzeri damarlı bir yapıda olan yaralar, koparıldıkça tekrarlayan kabuklanmalar, birden koyulaşan (siyahlaşan) benler, kenarları düzensizleşen, hızla büyüyen, etrafında beyaz renkli hale oluşan, renk değişiklikleri gelişen benler deri kanserlerinin belirtileri olarak kabul ediliyor.
• Güneşe karşı en büyük yardımcılarınız. Güneşten koruyucu, en az 50 faktör olan kremler sürülerek güneşe çıkılması gerekiyor. Yüzü ve vücudu kaplayacak şekilde sürülmesi gereken kremler denize girip çıktıkça etkisini kaybedeceğinden, gün içinde birkaç kez tekrarlanması öneriliyor. Ancak bu koruma faktörlerini kullanmak bizlere yine de tüm gün ve özellikle güneş ışınlarının daha dik geldiği ve daha zararlı olduğu öğlen saatlerinde güneşte uzun süreli kalma hakkını vermez. Koruyucu kremlerin yanı sıra şapka ve güneş gözlüğü kullanarak, gölgede ve 11.00- 16.00 saatleri dışında güneşlenmek gerekiyor.
• Yazın cilt sağlığını korumak için…

• Açık renkli ve koruyucu tarzda giyinilmeli.
• Güneş gözlüğü kullanılmalı.
• Geniş kenarlıklı şapkalar kullanılmalı.
• UV ışınlarının en yoğun olduğu 11:00 - 13:00 saatleri arasında gölgede kalmaya özen gösterilmeli.
• Güneşe çıkmadan yarım saat önce güneş koruyucu krem sürülmeli.
• 6 aydan küçük bebekler uzun süre güneşte bekletilmemeli.
• Güneşten korunmaya erken çocukluk yaşlarında başlanılmalı.